Groesbeek

 

 
 

De Groesbeegseweg in Nijmegen begint achter het concertgebouw de Vereeniging, waar hij vervolgens over gaat in de Nijmeegsebaan, die langs de Heilig Landstichting loopt en door de heuvelachtige bossen en weilanden richting Groesbeek gaat.
Dat de Romeinen in Nijmegen waren wisten we al, maar dat het in Groesbeek het ook goed toeven was, wisten de Romeinen blijkbaar ook, want opgravingen hebben aangetoond dat Groesbeek al vanaf de Romeinse tijd bewoond werd.

 
 

Groesbeek ligt in een heuvelachtig en bosrijk landschap, dat in Duitsland wordt voortgezet in het uitgestrekte Reichswald. Op het hoogste punt meet Groesbeek 90 meter boven het NAP.
Daarom mag
Groesbeek met recht een weldaad voor je ogen genoemd worden. De glooiende heuvels, bedekt met diepgroene bossen die op onverwachte momenten prachtige doorkijkjes bieden op schitterende landerijen, zijn ontstaan in de voorlaatste ijstijd.
Groesbeek zelf ligt in de tongbekken, gevormd door de gletsjer, zoín 150.000 jaar geleden.

 

 
 

De naam Groesbeek (Groes=weiland) verwijst ongetwijfeld naar de beek die zijn oorsprong heeft nabij het centrum, die in oostelijke richting stroomt. Deze beek is overigens in de loop der tijden in verregaande mate beduikerd en gekanaliseerd, waardoor hij in zeer beperkte mate nog als beek herkenbaar is.

Omstreeks 1865 werd de spoorlijn tussen Nijmegen en Kleef geopend. Voor de Groesbekers ging een nieuwe wereld open. Een wereld van bulderende en onder stroom staande locomotieven die, gestookt met steenkool, later nog voor veel bosbranden zouden zorgen. In 1991 is deze lijn opgeheven. De spoorrails ligt er nog als stille getuige.
 

 

 

Groesbeek zelf was lang arm en kende hierdoor heel specifieke beroepen zoals bosbesplukkers en bessembienders. Toch was men in het algemeen aangewezen op werkgelegenheid elders in de regio. Zo waren, tot het uitbreken van de eerste wereldoorlog in 1914, veel Groesbekers werkzaam in Duitsland. Na het sluiten van de grenzen in 1914 ontdekten veel Groesbeekse grensbewoners een nieuwe manier om de portemonnee gevuld te houden.

 
 


Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog was er aan Duitse zijde een enorm tekort aan de eerste levensbehoeften ontstaan. Groesbeek sloeg massaal aan het smokkelen, jong en oud deed mee om alles wat los en vast zat, van boter, schnaps, tabak en garen tot paarden en koeien, illegaal de grens over te krijgen. Ook stropen en houtdiefstal waren toen voor veel Groesbekers de broodnodige inkomsten.

Groebeek staat van oudsher bekend om opvallend veel inwoners met rood haar. De oorzaak is niet helemaal duidelijk, maar waar je ook keek, 'unne rooie' was altijd wel in beeld.  Zijn de oorspronkelijke bewoners van Groesbeek misschien afstammelingen van de Neanderthalers of soms van de Kelten?
Volgens de Britse onderzoeker McWhirter zouden roodharige Keltische volken, zoals Ierland en Schotland, in de tijd van de grote volksverhuizing, aan het begin van de Middeleeuwen, over heel Europa uitgezwermd zijn.
Daarnaast is het bekend dat Kelten zich vaak op moeilijk bereikbare plaatsen staande wisten te houden en dat zou hier in het geÔsoleerde kombekken gelegen Groesbeek ook wel eens het geval kunnen zijn.
Nu wil ook nog eens het toeval dat Kelten vaak sublieme muzikanten waren en bekend is, dat Groesbeek ook nogal van die telenten in huis had en nog steeds heeft.
Inmiddels is het rode haar in Groesbeek nauwelijks meer dan elders in Nederland.

Wel is nog steeds het GruusbŤks dialect befaamd, dat een zeer creatieve taal genoemd mag worden, verrassend veelzijdig is en kleurrijk met veel humor en dubbele bodems. Soms met onvoorstelbaar oude woorden, die zo afkomstig zijn uit de middeleeuwen, maar ook een taal die met de tijd meegaat.

 
 


Op 17 september 1944 landden duizenden parachutisten in Groesbeek in het kader van Operatie Market Garden.
De doelstelling van deze operatie was om de bruggen bij Eindhoven, Grave, Nijmegen en Arnhem te veroveren op de Duitsers, om vervolgens via het IJsselmeer de Noord-Duitse laagvlakte en het industriŽle Duitse hart te veroveren. In dat geval zou de Tweede Wereldoorlog voor Kerstmis 1944 beŽindigd zijn.

Dit mislukte. Groesbeek lag tot 8 februari in de frontlinie waardoor het dorp ernstige verwoestingen moest incasseren.

 

 

 

Op het hoogste punt van de Zevenheuvelenweg ligt de Canadese Erebegraafplaats, waar meer dan 2600 Canadese militairen liggen begraven. Hoewel de naam anders suggereert, zijn het niet alleen Canadese soldaten die er hun laatste rustplaats hebben gevonden. Men vindt er ook graven van Britten, Belgen en zelfs van een enkele Rus. Het kerkhof werd in 1947 door koningin Wilhelmina geopend en is Canadees bezit. Nog steeds wordt het kerkhof regelmatig bezocht (door Canadese gasten) om eer te bewijzen aan gesneuvelde familieleden, medestrijders en landgenoten.

Maar er is meer bijzonders in dat dorp. Het overwegend rooms-katholieke Groesbeek staat namelijk bekend als de thuisbasis van een aantal toonaangevende zondag-amateurvoetbalclubs, met name De Treffers, Germania en Achilles'29.
Daarnaast weten de Groesbekers ook veel van feestvieren af.

Ook wijnliefhebbers hoe≠ven sinds enkele jaren niet meer naar Frankrijk of de Eifel als ze langs druiven≠ranken willen fietsen of wandelen.
Groesbeek heeft zich inmiddels ontwikkeld tot een kleinschalig wijngebied. Door de heuvels en de speciale grondsoort is de omgeving van Groesbeek uitermate geschikt voor wijnbouw, waardoor  Groesbeekse wijnen regelmatig in de prijzen vallen.
De Nederlandse Wijnfeesten, die jaarlijks in september worden gehouden, hebben al enkele malen in Groesbeek plaats gevonden en hebben zich  inmiddels ontwikkeld tot een internationale trekpleister.