Weetjes

 

 
 

St. Nicolaaskapel Valkhof vr 1047 gebouwd (Bron: De Gelderlander, 28 november 2007)

De St.-Nicolaaskapel in het Valkhofpark in Nijmegen is zeker vr 1047 gebouwd. Dat heeft onderzoek naar het oude bouwwerk uitgewezen. Daarmee behoort de kapel nu met zekerheid tot n van de oudste gebouwen van Nederland.

Onderzoekers van de Technische Universitt Berlin en de afdeling bouwhistorie van de Hoge School voor de Kunsten Utrecht zijn tot die conclusie gekomen. Het Nederlands-Duitse team trof sporen aan van de verwoesting van de kapel in 1047. "Dat jaartal weten we zeker uit diverse historische (geschreven) bronnen", zegt dr. Gabri van Tussenbroek, bouwhistoricus van de gemeente Amsterdam en de leider van het Nijmeegse onderzoek.

Het gebouw is minutieus opgemeten, gedocumenteerd. Er is gekeken naar het materiaalgebruik en verschillende constructietypes. De middeleeuwse bouw is in drie fases in te delen. De kapel is naar alle waarschijnlijkheid tussen 1030 en 1040 gebouwd. Het is in 1047 verwoest tijdens een conflict tussen Godfried van Lotharingen en keizer Hendrik III. De kapel maakte deel uit van de burcht op het Valkhof.

Na de verwoesting bleef de kapel voor een eeuw een bouwval. De Duitse keizers meden Nijmegen en herbouw vond pas plaats in 1155 door keizer Frederik Barbarossa. "In de veertiende eeuw is de kapel gerestaureerd en heeft een nieuw dak gekregen", vertelt Van Tussenbroek. "Dat is waarschijnlijk gebeurd omdat het gebouw in verval is geraakt. Onderzoek van de houtmonsters heeft uitgewezen dat de bomen voor de dakconstructie in 1393 - 1394 zijn gekapt."

Hij verwacht niet dat de kapel nog meer verrassingen in petto heeft. "We hebben nu wel zo'n beetje alles onderzocht, wat er te onderzoeken viel. Mogelijk dat in de toekomst nog wat wordt ontdekt. Bijvoorbeeld door onderzoek naar de metselmortel. Maar dat is erg afhankelijk van de beschikbare techniek in Europese laboratoria. We kunnen in ieder geval wel concluderen dat de kapel geen 10de eeuwse oorsprong heeft. Een enkele historicus heeft dat in de afgelopen decennia ook wel eens beweerd."

De uitkomsten van het bouwhistorisch onderzoek door de Duitse en Nederlandse wetenschappers worden nog in een publicatie verwerkt.

In Duitsland wordt het onderzoek in het blad Architectura geplaatst. In Nederland wordt de wetenschappelijke publicatie opgenomen in het bulletin van de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond. Beide publicaties worden pas in de loop van 2008 verwacht.